Ελληνοτουρκικά και άλλα

Εχθές το βράδυ χειροκροτήσαμε τους φοιτητές του τμήματος  θεάτρου μετά από την παράσταση του Pentecost –κι εγώ σκούπισα κρυφά κάτι δάκρυα που απειλούσαν να χαλάσουν το cool ύφος μου. Μπορείς να πεις ότι χτύπησε ένα αδύναμο σημείο.

Ξέρεις, μεγαλώνοντας στην Ελλάδα και διαβάζοντας επιμελώς τα βιβλία της εθνικιστικής παιδείας που μας έκανε τα τέρατα που είμαστε τώρα, έμαθα να πιστεύω στο απόλυτο άσπρο και το απόλυτο μαύρο, στον σαφή διαχωρισμό θυμάτων και θυτών, στο σωστό και το λάθος, στους δύο πόλους που πρέπει να χωρίζουν την ανθρωπότητα για κάθε θέμα. Οι Έλληνες είναι ΜΟΝΟ καλοί. Οι Τούρκοι ΜΟΝΟ κακοί. Οι Κύπριοι ΜΟΝΟ θύματα.

Μου πήρε λίγο παραπάνω να μάθω αυτό που έπρεπε να ξέρουμε από την αρχή της ζωής μας: ότι όλοι μπορεί να είναι κακοί και καλοί, θύτες και θύματα, δίκαιοι και άδικοι, γιατί έτσι ακριβώς είναι η ανθρώπινη φύση. Duh!

Και τώρα εσένα μπορεί να σου φαίνονται αμπελοφιλοσοφίες όλα αυτά, αλλά άκου να δεις τι συνέβη σήμερα. Το πρωί ήμασταν καλεσμένοι στο σπίτι του Ρετζέπ — του συνθέτη που διδάσκει Τουρκικά στον Will, ο οποίος με την σειρά του διδάσκει Ελληνικά στον Ρετζέπ– για το περίφημο Τούρκικο πρωινό. Η ιστορία του Ρετζέπ από μόνη της έχει ενδιαφέρον γι’ αυτό θα στην πω κι αυτή, οι παπούδες του λοιπόν ήταν από την Καβάλα και αναγκάστηκαν να φύγουν από την Ελλάδα με την Ανταλλαγή πληθυσμών, κάτι που δεν ξεπέρασαν ποτέ και πάντα θρηνούσαν την πατρίδα που άφησαν πίσω, ανάμνηση που έμεινε τόσο έντονη στο Ρετζέπ που τώρα θα συνθέσει ένα κομμάτι ακριβώς γι’ αυτή την εμπειρία, ΚΑΙ από τις δύο πλευρές (εξού και τα μαθήματα Ελληνικών). Ένιγουεϊ, στο τέεεεελειο τραπέζι (με φέτα και ντομάτες και κάτι που η μαμά μου λέει “στραπατσάδα” και είναι τηγανητά αυγά με τομάτα και τυρί όλα ανακατεμένα, τα ίδια τρώμε όλοι) ήταν και άλλοι διδακτορικοί του τμήματος μουσικής και πιάνοντας την κουβέντα με τον έναν, τον ρώτησα από πού είναι για να ακούσω πως γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, αλλά μεγάλωσε στην Κύπρο. Σντουμπ! Κι εκεί που με θεωρώ πολύ ανοιχτόμυαλη και δυτικιά, δεν ήξερα τι να του πω. Ήταν ένας από “αυτούς“, αυτούς που με έμαθαν να μισώ και αυτούς που ξέρω ότι ζουν τώρα στο σπίτι που μεγάλωσε η φίλη μου η Κάτια και στο οποίο δεν μπορεί να γυρίσει πια.

Εδώ σε θέλω ντε, δυτικέ άνθρωπε μου. Τι λες μετά από αυτό;

Μάσησα μια πίτα με τυρί και σουτζούκ για να κερδίσω χρόνο.

Τον ρώτησα πότε μετακόμισαν οι γονείς του στην Κύπρο και μετά προσπάθησα να κάνω μια τυπική κουβέντα, ενώ στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου έπαιζαν όλα τα συνθήματα της πλύσης εγκεφάλου που έχω υποστεί στο σχολείο για την ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ-ΚΥΠΡΟΣ και για τα Ματωμένα Χώματα των Αλύτρωτων Αδερφών μας. Αυτά τα συνθήματα, μαζί με την φωνή της Δαμανάκη “εδώ πολυτεχνείο και ξανά μανά εδώ πολυτεχνείο” έχουν εγγραφεί τόσο βαθιά στο νευρικό μου σύστημα που σκέφτομαι να μην αφήσω ποτέ τα παιδιά μου να παραστούν σε σχολικές γιορτές.

Τέλος πάντων, το σοκ μου ήταν στιγμιαίο, αλλά η αμηχανία που το ακολούθησε ενοχλητική. Γιατί εγώ τώρα κοιτούσα με καχυποψία αυτόν τον 26χρονο μουσικό που καθόταν απέναντί μου σε ένα σπίτι στο Μίσιγκαν; Γιατί το γεγονός ότι είχε μεγαλώσει στα “κατεχώμενα” τον κατατάσσει αυτόματα με τους κακούς στο διπολικό σύστημα που με δίδαξαν τα βιβλία της ιστορίας, βιβλία που απέχουν από την έννοια της επιστημονικής ακρίβειας όσο και αν τα βιβλία της Φυσικής μας μάθαιναν ότι σύμπαν φτιάχτηκε από τον Θεό σε 7 ημέρες και η γη είναι επίπεδη.

Αλλά να σου πω ποια είναι η αλήθεια; Η αλήθεια είναι πως δίπλα στους Τούρκους φοιτητές που γνωρίζω αισθάνομαι την οικειότητα της κοινής κουλτούρας, αυτό που δεν νιώθω σε ένα σπίτι Αμερικάνων για παράδειγμα και πίστεψέ με, εδώ στα ξένα, αυτό είναι μεγάλη ανακούφιση.

 

 

 

 

2 Comments

Filed under Ann Arbor story, What's wrong with you?

2 responses to “Ελληνοτουρκικά και άλλα

  1. Έλλη

    Kαβάλα..Η νέα πατρίδα των δικών μου παππούδων μετά την ανταλλαγή. Η πατρίδα που άφησα πίσω μου. Η πόλη που πάντα με μπέρδευε. Η πόλη που γεννήθηκα,μεγάλωσα,έπαιξα,πόνεσα,ερωτεύτηκα στις γειτονιές της, αλλά δεν μπόρεσα ποτέ να την νοιώσω πατρίδα μου,να την νοσταλγήσω. Στις ιστορίες των παππούδων μου άκουγα για την κοσμοπολίτισσα Καβάλα-την κυρά των Βαλκανίων, για την Καβάλα των καπνεργατών,των κοινωνικών αγώνων. Για το εμπορικό λιμάνι και το αστικό κέντρο των νέων ιδεών, της τέχνης και του πολιτισμού. Για την Καβάλα των προσφύγων και των αλληλέγγυων-με έναν σχεδόν πρωτόγονα χριστιανικό τρόπο-ξεριζωμένων της Ανατολής και των Βαλκανίων.Προσπαθούσα σε κάθε γωνιά της να φανταστώ την Καβάλα του Χρόνη Μίσσιου, του Κοσμά Χαρπαντίδη,του Διαμαντή Αξιώτη. Μάταια. Μπροστά μου έβρισκα πάντα μια Καβάλα του νεοπλουτισμού,του επαρχιωτισμού,του μικροαστισμού,της μιζέριας,του δημοσιουπαλληλισμού στη χειρότερη έκφανσή του.Μια πόλη που ξερνάει αμάσητο κάθε τι το νέο και το διαφορετικό.
    Ρετζέπ μετουσίωσε σε τέχνη τις γοητευτικές αφηγήσεις της παγωμένης στον χρόνο μνήμης των παππούδων σου. Η Μνήμη και το Πραμύθι είναι η μόνη Μούσα.Μη σκεφτείς ποτέ να γυρίσεις στην πόλη των ιστοριών των προγόνων σου. Η λύρα σου θα σπάσει μπροστά στην κακοφωνία της πραγματικότητας.
    Έλλη-κυρία Ταχταρά σας διαβάζω και σας θαυμάζω πάντα

  2. jerry

    Αγαπούλα ακούς την ιστορία του Ρετζέπ και την έχεις ακούσει και από την Κάτια. Την ακούσαμε από τους Τούρκους της ανταλλαγής, την ακούσαμε και από την προγιαγιά μου που ήρθε από το Μαρμαρά με το διωγμό του ’22. Κοινό σημείο ο πόνος και οι αμαρτίες των δύο λαών ο ένας σε βάρος του άλλου.. γεγονός που ένα πράγμα μόνο σημαίνει για μένα: ότι όλα τα κάνουν οι κυβερνώντες, όπως άλλοτε έτσι και σήμερα. Αυτό επιβεβαιώνεται κάθε φορά. Μα κάθε φορά. Είναι απίστευτο.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s